44 YILDIR GURURLA!
Ege Bölgesi Sanayi Odası olarak 44 yıldan bu yana yayınladığımız “Üretimden Satışlarına Göre 100 Büyük Sanayi Kuruluşu” çalışmamızı, 8 Haziran’da kamuoyu ile paylaştık.
2025 yılı verilerine göre oluşturulan listedeki 100 Büyük Sanayi Kuruluşu’nun analizi önemli çıktılar ortaya koymaktadır. Gerek sanayiye dair resmi açıklanan verilerden gerekse 100 büyük firmanın performansından gördük ki, üretici ve ihracatçılar için 2025 yılı, bir önceki kayıp yılın devamı olmuş, enflasyonla mücadelenin yükünü sanayicilerimiz üstlenmeye devam etmiştir.
100 büyük firmanın üretimden satışlar ve net satışlarında; bir önceki yıla göre cari bazda %24’lük artış, reelde %1 azalış gerçekleşirken, 2023 yılından bu yana da reel ve dolar bazında gerileme kaydedilmiştir. Borçlar cari, reel ve dolar bazlı artarken, özkaynaklar ise gerilemiştir. Dezenflasyon süreci boyunca net karlılıkta %80’lerde bir gerileme kaydedilmiştir.
Türkiye’nin ihracatı %4,4, İzmir’in %0,9 artarken, 100 büyük firmamızın ihracatı %4,4 üretimden satışlar içinde ihracatın payı da %35’ten %32’ye gerilemiştir. Toplam borçlar içinde kısa vadeli borçların payının %77 gerçekleşmesi; firmaların nakde olan ihtiyacını ve yüksek finansman maliyetlerinden olumsuz etkilenmesini ortaya koymaktadır.
Finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı son 3 yılın en yüksek seviyesi olan %73,3’e çıkmıştır. Yani, yatırımlar için kullanılması gereken faaliyet karı, finansman giderleri için tahsis edilmiştir. 100 Büyük Firma, kambiyo hesaplarında da son 3 yıldan bu yana artan oranda zarar yazmaya devam etmiştir.
İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan 2025 yılı Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu çalışmasında da benzer sonuçlar gözlenmektedir.
Son 3 yıldan bu yana üretim maliyetlerinin kur ve enflasyonun çok üstünde artması, değerli TL, iç ve dış talepteki zayıflama, dezenflasyon politikaları, döviz tutmaya ilişkin mevzuat düzenlemeleri, büyük firmalarımızın tüm verilerine olumsuz yansımıştır.
Enflasyonun altında kalan satışlar, çok üstünde artan maliyetler, 2025 yılında ortalama ticari kredi faiz oranlarının %57,6 olması gibi göstergeler, diğer tüm koşullar eşit olsa bile bu şartlarda yabancı rakiplerle rekabet edebilmenin mümkün olmadığını ortaya koymaktadır. Yüksek faiz ve düşük kur ekseninde enflasyonla mücadele süreci uzadıkça sanayinin kırılganlığı artarak devam etmektedir.
2021 yılından bu yana düzenli olarak sanayi ve imalat sanayi ile birlikte ihracatın GSYH içindeki payı azalmaktadır. 2026 yılı ilk çeyrek büyüme verisinde de ekonomi %2,5 büyürken, sanayi %-0,8, imalat sanayi %-1,4 daralmıştır.
Çoklu krizlerle örülü küresel ekonomide, sanayimizi daha dirençli, şoklara karşı daha dayanıklı bir noktaya taşımak zorundayız. O nedenle ivedilikle, sanayi ve ihracat referanslı büyüme modeli için üretim odaklı, dünyadaki dönüşüme uyumlu, firmalarımızın rekabet gücünü artıracak, finansmana, yatırıma ve ihracata dair politikaların hayata geçirilmesi gerekmektedir.
Ülkemizin potansiyeli, avantajları ve dinamik güçlü özel sektörü ile doğru adımlar atıldığı sürece önünün her zaman açık olduğuna yürekten inanıyoruz.
2025 yılı 500 Büyük Sanayi Kuruluşu’nun yaklaşık %15,2’sini EBSO üyesi firmalar oluşturmaktadır. Listede 76 EBSO Üyesi bulunmaktadır. EBSO’nun ilk 100 listesine giren firmaların 40 tanesi de 500 büyük listeye girmeyi başarmıştır.
Her iki listeye de girmeyi başaran firmalarımızı tebrik ediyor, ülkeye olan katkılarının artarak devamını diliyorum.
